Polski Lwów przez pryzmat domów


Ksenija Borodin, Iwanna Honak: Lwów po polsku. Imie domu oraz inne napisy; Lwów 2012

Lwow_po_polsku

Pochłonąłem tę książkę jednym tchem, z fascynacją i przygnębieniem zarazem. Oto dwie młode lwowianki, Ksenija Borodin i Iwanna Honak, podjęły się ekscytującego wyzwania. Prześledzenia polskich śladów w przestrzeni współczesnego Lwowa: starych napisów, tablic informacyjnych, ksiąg metrykalnych budynków, detali architektonicznych. Autorki skoncentrowały się na Lwowie „domowym”, a więc budynkach mieszkalnych, nie będących jakimiś zabytkami samymi w sobie, ale poprzez zachowane szczegóły przypominającymi dawną świetność miasta, a więc czasy gdy był wiodącym polskim ośrodkiem miejskim międzywojnia, a wcześniej stolicą Galicji,

Książka została podzielona na kilka rozdziałów, których tytuły oddają zamysł autorek. „Dom jako znak jakości”, „Dom jako nośnik tradycji”, „Księga metrykalna budynku”, „Dom w przestrzeni geograficznej” i „Dom jako biografia urbanistyczna”. Na końcu książki umieszczony został indeks wymienionych ulic, dzięki któremu spacerując zaułkami starego Lwowa łatwiej wychwycimy zauważone przez autorki detale. Najwięcej pozostało na ulicy Doroszenki (8), po sześć na Kopernika i Łyczakowskiej oraz po pięć na ulicach Hnatiuka, Horodockiej, Kotlarewskiego i Rutkowycza. Łącznie udokumentowanych zostało 240 śladów na 135 ulicach i skwerach. Na wspomnianej ul. Doroszenki (d. ul. Sykstuska) symbolika owego znaku jakości ujawnia się w wykończeniach budowlanych. Na klatkach schodowych dwóch kamienic (nr 32 i 38) natkniemy się np. na dawne ceramiczne płytki oraz posadzki, pośród których zachowały się „wstawki” z informacjami o producencie kafelek „Bracia Mund, Lwów”, czy „Jan Lewiński, Lwów – za Barta&Tichy w Pradze”.  Na powierzchniach alabastrowych czy marmurowych, których we Lwowie wciąż się zachowało niemało, producent umieszczał znak w postaci wyrytego napisu. Na Doroszenki taki znak – przy wejściu do kamienicy Landaua (nr 19) – informuje, że elementy te powstały w Fabryce Marmuru B. Królik.

Lwowski dom odzwierciedlał duchowe i estetyczne potrzeby ich mieszkańców. Był traktowany jako schronienie, oaza bezpieczeństwa oraz ostoja tradycyjnych wartości i wiary. Zakakująco dużo tej symboliki przetrwało lata komunizmu. Znajdujące się we wnękach domów posągi Najświętszej Maryi Panny, której kult był we Lwowie bardzo silny, władze sowieckie niszczyły z zawziętością, ale kilka udało się uchronić. Podobnie z figurami świętych oraz polskich władców, pisarzy i artystów, którzy w czasie zaborów przypominali o bogatej historii Polski oraz budzili narodowego ducha. Nad sklepem instrumentów muzycznych przy Doroszenki 11 zachowało się wspaniałe popiersie Fryderyka Chopina oraz inskrypcje rzeźbiarskie (dzięki autorkom dowiadujemy się ponadto, że są w mocno sfatygowanym stanie i zagraża im destrukcja). W ogóle rzeźby i dekoracje rzeźbiarskie na budynkach były bardzo silnym wyróżnikiem Lwowa. Na przełomie XIX i XX wieku i w okresie międzywojennym działali w nim bowiem renomowani rzeźbiarze i mistrzowie sztuki użytkowej, m.in. Juliusz Wojciech Bełtowski, Piotr Bazyli Wójtowicz, Tadeusz Błotnicki, Kazimierz Piotrowicz, Stanisław Plichal czy Zygmunt Kurczyński. Reprezentowali rozmaite style i techniki, dzięki czemu można się wiele dowiedzieć o historii miasta, chronologii jego rozwoju oraz samych mieszkańcach. To niepowtarzalne nawarstwienie epok, które zaobserwować można również, ale na mniejszą skalę, w Krakowie, spowodowało, że miasto zyskało sławę i zostało wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Jedynym mankamentem publikacji jest jego niedostępność w polskich księgarniach, czy to książkowych czy internetowych. Książkę można jednak nabyć bezpośrednio u autorek. Wystarczy napisać maila lub zadzwonić. lviv.po.polsku@gmail.com tel. 00 38 097 945 43 60

Wojciech Stańczyk

Reklamy

Posted on Kwiecień 10, 2013, in II Wojna Światowa na Ziemiach Polskich, Wydawnictwo Literackie and tagged , , , , , , , , , , , , , , , . Bookmark the permalink. Dodaj komentarz.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: